anafilaksja wstrząs pomoc

Pytania i odpowiedzi

Pytanie:
Skąd mam wiedzieć, że rozpocznie się wstrząs anafilaktyczny?

Odpowiedź:
Reakcja anafilaktyczna rozpoczyna się z reguły typowymi objawami, takimi jak: zaczerwienienie skóry, pokrzywka, obrzęk śluzówek, wzrost temperatury ciała, złe samopoczucie, drapanie w gardle. Im szybciej objawy pojawią się po zadziałaniu bodźca uczulającego, tym wstrząs może być cięższy i w większym stopniu zagrażający życiu. Zdarza się jednak tak, że nic nie zapowiada wstrząsu anafilaktycznego. Dlatego tak ważne jest, by zawsze być zabezpieczonym na wypadek nagłej i niespodziewanej reakcji na alergen.

Pytanie:
Czy anafilaksję można pomylić z inną chorobą?

Odpowiedź:
Wstrząs anafilaktyczny zawsze poprzedza kontakt z alergenem (nawet wtedy, gdy nie zostanie on rozpoznany). Jeśli do tego nie doszło, podobne objawy może mieć np. ciężki napad astmy, posocznica i wstrząs septyczny, obrzęk naczynioruchowy czy omdlenie o określonym podłożu. Schorzenia te, mimo podobnych reakcji organizmu są leczone inaczej niż anafilaksja. Najbardziej zbliżony przebieg ma tzw.  wstrząs anafilaktoidalny, który zachodzi bez udziału przeciwciał klasy IgE, jednak jest leczony tymi samymi metodami.

Pytanie:
Co należy powiedzieć rodzinie, przyjaciołom lub współpracownikom
w przypadku zdiagnozowanego ryzyka anafilaksji?

Odpowiedź:
Zawsze należy uświadomić najbliższe otoczenie o ryzyku anafilaksji i spokojnie wytłumaczyć, jak reagować w razie jej wystąpienia. Może mieć to kluczowe znaczenie w sytuacjach zagrożenia życia, gdy nie jesteśmy w stanie pomóc sobie sami. Rodzina, przyjaciele, a także zaprzyjaźniona osoba z pracy powinna otrzymać informację o tym, jakie są objawy reakcji anafilaktycznej, gdzie przechowywany jest automatyczny wstrzykiwacz z epinefryną (adrenaliną)1, jak go w razie potrzeby zastosować i gdzie skierować się po pomoc. Przydatne może okazać się pokazanie informacji znajdujących się na tej stronie internetowej, jak też zademonstrowanie użycia automatycznego wstrzykiwacza z epinefryną (adrenaliną).1. Bez względu jednak na to, czy znajdujemy się w pobliżu osób, które zdobyły taką wiedzę, czy w innym miejscu, warto przechowywać np. w portfelu zaświadczenie od lekarza z informacją o rodzaju alergii oraz numer na pogotowie ratunkowe.

Pytanie:
Mam popularną alergię na pyłki (pyłkowicę). Czy coś mi zagraża?

Odpowiedź:
W przypadku ciężkiego przebiegu pyłkowicy często spotyka się reakcje krzyżowe z określonymi pokarmami. Mogą one prowadzić do reakcji alergicznej z uwagi na homologię w budowie białek w składnikach pokarmowych i pyłkach roślin. Główny alergen traw – profilina, występuje na przykład w wielu owocach, a osoby uczulone na pyłki traw mogą reagować na niektóre składniki diety pochodzenia roślinnego. Do pokarmów, które wywołują czasem reakcje krzyżowe, zalicza się np. jabłko, marchew, orzechy, orzeszki ziemne, kiwi, awokado, papaję. Zwykle to one mogą być odpowiedzialne za wstrząs anafilaktyczny, a nie sama alergia wziewna. Dlatego nawet w przypadku pyłkowicy warto mieć świadomość zagrożenia i zaopatrzyć się w automatyczny wstrzykiwacz z epinefryną (adrenaliną).1

Pytanie:
Czy astma i inne choroby atopowe zwiększają ryzyko anafilaksji?

Odpowiedź:
Atopię definiuje się jako genetyczną skłonność organizmu do wytwarzania przeciwciał IgE na skutek kontaktu z określonym czynnikiem (alergenem). Zalicza się do niej m.in. astma oskrzelowa i atopowe zapalenie skóry (AZS). Wstrząs anafilaktyczny o podłożu alergicznym ma ścisły związek z szybkim wytworzeniem przez organizm przeciwciał IgE, histaminy i in., co wzbudza ogólną reakcję określonych narządów. Osoby chore na atopię są więc bardziej narażone na wystąpienia anafilaksji, jednak nie jest to jedyny czynnik ryzyka. Większe prawdopodobieństwo wstrząsu występuje u osób młodszych, cierpiących na inne schorzenia bądź przyjmujących określone leki.

Pytanie:
Jak działa epinefryna?

Odpowiedź:
Epinefryna (adrenalina) jest stosowana w leczeniu anafilaksji, ponieważ szybko likwiduje objawy ostrej reakcji alergicznej. Substancja ta powoduje szybki skurcz naczyń krwionośnych, dzięki czemu podnosi się ciśnienie krwi. Rozluźniają się także mięśnie gładkie oskrzeli i gardła, co ułatwia oddychanie. Epinefryna (adrenalina) stymuluje też pracę serca i zmniejsza opuchliznę wokół ust i na twarzy.

 

Pytanie:
Skąd będę mieć pewność, że mój automatyczny wstrzykiwacz
z epinefryną (adrenaliną) zadziałał poprawnie?

Odpowiedź:
Po wkłuciu wstrzykiwacza z epinefryną w udo słychać wyraźne kliknięcie. Po jego wyciągnięciu widoczna jest natomiast igła, która została odsłonięta podczas użycia. We wstrzykiwaczu pozostanie nadmiar leku w postaci roztworu, co jest prawidłowe. Należy pamiętać, że każdy wstrzykiwacz może zostać użyty tylko raz.

Pytanie:
Jak przechowywać automatyczny wstrzykiwacz z epinefryną (adrenaliną)?

Odpowiedź:
Wystawienie na działanie wysokich temperatur lub promieni słonecznych może negatywnie wpływać na substancję zawartą we wstrzykiwczu – epinefrynę (adrenalinę). Dlatego też, aby chronić wstrzykiwacz przed skrajnymi temperaturami, należy zawsze przechowywać go w załączonej tubie. Istnieje też możliwość zakupu twardych opakowań, które mogą być szczególnie przydatne dla dzieci lub w przypadkach, gdy wstrzykiwacz może być narażony na uszkodzenia mechaniczne.

Pytanie:
Co należy zrobić po użyciu automatycznego wstrzykiwacza z epinefryną (adrenaliną)?

Odpowiedź:
Po użyciu wstrzykiwacza należy zawsze wezwać pogotowie ratunkowe. Po wykonaniu zastrzyku trzeba obowiązkowo wybrać numer 999 lub 112, ewentualnie poprosić kogoś, by zrobił to za nas. Uwaga! Zużyty wstrzykiwacz po epinefrynie należy zawsze oddać personelowi medycznemu, który udzielił nam pomocy w karetce pogotowia lub w szpitalu. Należy też niezwłocznie zaopatrzyć się w dwa opakowania leku z epinefryną (adrenaliną). W tym celu należy udać się do lekarza, który przepisze odpowiedni lek.